Mirmintul al Ștefan Mihăileanu

Fârî zboarî.

 

 

 

 

 

Cadri adrati di Cornel Samara & Dan Mănescu

"Gheorghe Simotta - intre noblete si arhitectura"

Deadi Dumnidzălu di  angrâpsii shi tipusii cartea "Gheorghe Simotta - intre noblete si arhitectura".
Pârâstâsearea ei va s-hibî vineri, tuti informatsiili suntu ma nghios tu emailul pitricut di Alexandru Gica pi Armânamea Grup:

"Viniri, 17 di Sumedru, sahatea 18.30, va calisimu la Sutsata Culturala Armaneasca di Bucureshti ti

parastasearea a cartiljei "Gheorghe Simotta - intre noblete si arhitectura", angrapsita di Cornel Samara.

Tu furtie putets s-videts capachea a cartiljei. 

 

Oaspits la aesta andamusi va s-hiba arhitectsalji Irina Patrulius, Militsa Sion, Theodora Dinulescu, Nicolae Petrashincu shi Vasile Marcu tsi lu avura Simotta ca dhascal shi cari va sa zburasca ti aestu mari arhitectu arman.

Va s-avem oaspits shi ditu soia alu Cornel Samara tsi s-tradzi ditu una fumealj armaneasca di la Livadz (tu Romania s-curdisira tu casabalu Urziceni). Hargili di tipuseari a cartiljei fura paltiti di Cornel Samara shi Stelian Gheracosta.

Va s-avem oaspits shi multsa arhitectsa armanj. Avem nadia ca aesta andamusi va s-hiba una buna apuhie ta si s-cunoasca anamisa di elj catu cama multsa arhitectsa armanj.

Va ashtiptamu!"

Alexandru Gica

 

Muzeul de artă CASA SIMIAN - Câsâbalu Râmnicu Vâlcea

Râmnicu Vâlcea ari  vârnu 100,000 di bânâtori shi iasti la 180 di km largu di Bucureshti.

Tu mesea di câsâbă pi strada Carol Protlu la misura 25, iasti Muzeulu di Artă Casa Simian.
Nicuchirlji cari dimândară adrarea lui furî  Nae shi Tița Simian, unî fumealji  cu ardâtsini ditu Transilvania. Simianii erau oaminji livendzî, ardeleni fronimi, itsrî tsi îl vreau multu lucurlu shi cartea. Agiumshi Râmnicu Vâlcea, tu shcurtu chiro acâtsarî s-amintî cu nigusturiili a lor (tu câsâbă aveau shi unî fabricî di pâputsî).
Un izvur ti anami cu isturia casâljiei Simian easti anyrâpsearea al Gheorghe Dican, achimatî Comorile Casei Simian. Apridushi în doau cumăts ma-nghios:
„Putem s-nî minduim la un cadru iu shadi nicuchirlu, pirifanlu Nae Simian, soi di ardelean di la hoarî, njicu shi zdumban, livendu, shi multu mintimen.  Shadi pi scamnu ningî shemineu shi ancunjiadzî peanarga ditu lulei,cu minduiarea fugatî  la emboriulu  di la fabrica di chiei shi cu ochii yixitsî pi Tița, undzita lui mljiari.
U videm pi tinjisita Tița Simian, analtî shi zveltî, cum  îi pârâvulseashti  a marlui arhitectu Simotta cumăts ditu priimnarea ei tu xeani tsi tâsh u avea bitsită shi tsi  îi alâsă unî entipusi ti anami.
Tu piatsa San Marco ditu Vinitii vidzu unî palati njicî cu un uboru dishcljisu pi dinâuntru, iu verli s-agiucau aua isturiili di teatru. Câti vârnî oarî, un viniticu nishtiut di canî, îshi cântî vrearea tu vârnu piatsetî, shi sonlu muzichiei ambâlteashti dapoa ca bâia chiro pritu căiurli strimti shi pisti cânalili câsâbălui di pisti api.
Adratî tu anlu 1940 dupâ planurli arhitectului Gheorghe Simotta shi sum vighearea arhitectului Nicolae Lupu, di  fumealjia di constructori Fiorovanti-Candone , adărămintul fu anâltsat pi loclu la unî cunachi ma veachlji tsi u aveau chihâiadzlji Otetelișanu. Macedo-român di arâzgî, Gheorghe Simotta fu unî ditu nai ma tinjisitili opsi ditu arhitectura românească interbelică, dascăl la Institutul de Arhitectură Ion Mincu, shi marli di la Catedra di Cundilju shi Picturî. Nai ma mari adrari a lui iasti Palatea Patriarhiei di Bucureshti... ”

 

Adărămintul fu luat cu zorlea di comunishtsî shi nicuchirlji avinats. Dupî tsi apânghisi îndoau institutsii shi organizatsii comunisti, s-amintă shi muzeul. Njiedzlu a lui fu colectisa donată di avocatlu Paul Capelleanu. Lucrărli apânghisiti aua sunt adrati di artishtsî ghini cunuscutsî România: Kimon Loghi, Tonitza, Grigorescu, Artachino, Milița Petrașcu, Gheorghe Apostu, etc.

Arhitectura adărămintului ahurhit tu turlia eclectică shi mintit cu multi alti turlii mediteraneene (maură, spaniola, italiană). Nâuntru ari cumăts gotice (hieroneria) shi ditu renashtere.

Arâchiarea Sabinelor pilchisitî tu lemnu di un mastur german iasti di unî mushuteatsî ahoryea. Ti mari amârtii, tu chirolu a comunishtsâlor, niscântsî pseftsî îshi pizuiră di ea. Ma s-bâgats oarî, la niscântsî ashchiradz romani shi mjieri sabini, lî furî tâljiati mânjli.

 

 

Gârdina easti di turlii italianî, cu sturi di cheatrî pilchisitsî cu dau modeli marca Simotta.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ploaca di pi adărămintu tsi adutsi aminti pi masturlji planurlor ari unî isturii mshatî, tsi njiu dzâsi muzeograflu iestan cându nesh aclo tu meslu augustu.

Gheo tu anulu 1977, unîshunî dupî marli cutreambur, Simotta anchisi Râmnicu Vâlcea s-veadî desi Casa Simian pâtsî tsiva. Tut atumtsea adusi cu el shi ploaca di Bucureshti. Cându adră aiestu lucru, Simotta era tu ilichia di 86 di ani.

Intrarea tu muzeu custuseashti 3 ron. Ma s-anchisits vârnu oarî Râmnicu Vâlcea, vî pâlcârsescu s-nu chirets Casa Simian, un adărămintu multu-mshat adrat di un mari arhitectu armân.

Oarî bunî.

Cornel Samara

Bucureshti - Elena Caragiani

Strada Frumoasa - Bucureshti

Ti mini ca armân, Strada Frumoasa (Mushată) di Bucureshti înji greashti dau lucri pânî tora.

Prota, adărămintul  ASE (Academia de Studii Economice)  di la misura 31 fu faptu di arhitectul armân Gheorghe Simotta deanvârliga di chirolu 1930-1940. Atsel tsi dimândă adrarea fu protlu nicuchir, Societatea de Gaz Metan, ti cari Simotta mai adră shi alti adărăminti tu câsâbadzlji Cluj Napoca shi Mediaș.

 

Andoilea, pi idyea cali bână armânlu Ionel Zeană (f. 1912 Doleani,m. 2003 Bucureshti). Fu scriitor, poet shi apriducâtor. Nai ma avdzâtî anyrâpseari a lui iasti romanlu istoric Vulturii Pindului alâncit Bucureshti tu anlu 2002.

Ploaca di marmară ditu cadru mai aspuni nica ndau lucri ti atsel  tsi fu Ionel Zeană, cari ascrisi multu ti sh-di armânami.

 

Oarî bunî

Cornel Samara.

Iorgu Steriu pi wikipedia

Dan Mănescu acâtsă s-andreagî   frândza di pi wikipedia ti tinjisitlu a lui străpap, Iorgu Steriu.

Nica nu iasti hâzâri ama lucrul adrat di el pân tora putets s-lu mutrits aua:  http://ro.wikipedia.org/wiki/Iorgu_Steriu
Ahtari armân ca  Iorgu Steriu iasti  unî cumati mari ditu isturia shi patrimoniul armânamiei, shi tsi ahurhi strănipotlu a lui s-adarî iasti di mari harau.   
Mini îi pâlcârsescu pi tuts atsei tsi cunoscu itsi izvuri, cărtsî,  cadri, arhivi, s-pitreacă  hâbari al Dan Mănescu la danzefirelli@gmail.com

Oarî bunî.

Cornel Samara

Păreri și sugestii – di George Murnu

   Cartea iasti unî câliseari la priimnari pritu România interbelică, ashi cum fu ea vidzutî shi duchitî di  armânlu George Murnu. Bairlu di minduieri adnati di autor ditu studiu shi bana lui suntu luyursiti pi 16 capitoli tsi scot tu migdani plagiatura, alâxearea fârî sibepi  a grailui cu zboarî xeani, agârsharea ahândoasî tu cari fu arcatî capitala Bucureshti, bâsharea di hăidi xeani,  oaminjii cârtilivoshi, cultura natsională, patriotismul, unia sutsatiei,  geniul al Mihai Eminescu, George Coșbuc shi multi altili. Di ndau ditu aiesti temi va s- azburăscu mini  ma-nghios.  

  George Murnu adutsi aminti cî România iasti un cratu tinir shi independent ( cartea fu tipusitî tu 1928, shi cu 10 anji ta-nâpoi s-adră marea unire). Ama independentsa culturală iasti unî alumtă tsi nu-s curmî canî oarî. Românii lispseashti sâ si cumânduseascî ei cultural, shi nu xenji. Aiesta nu iasti mashi unî luyurii tsi tsâni di pirifanji, tinjiseari, mâreatsî,  ama ma multu iasti unî luyurii tsi tsâni di bana etâljiei tsi va-s yinî (ro:existența viitoare) la un popul.  Tu capitolul Grailu a nostu, autorlu  pistipseashti cî tu România,  xenofilia iasti ncoarnishi (ro: exgerată).  Ti atsea mirachea  neologizantă shi lishoarî  a nigustorilor acâtsă silî shi-s mări. România ditu atsel chiro eara amplinî di maimuni cari adrau shi copiau pi francezi. Idyiul lucruiasti shi azî, mash cî engleza lua loclu francezâiei.  George Murnu nu ehtripseashti neologismili ti tutna, el dzâtsi cî suntu buni atumtsea cându au dau sibepi: lipsearea ori  estetica.
    Tu capitolul Capitala noastă,  autorlu dizvâleashti cî tu cuvenda cu cari îshi prutusi tesea (ro: funcția),  dimarhul ditu atsel chiro al capitalei dzâsi cî tsitatea al Bucur iasti ca unî turlii di târgu oriental. Shi andreptu aspusi atsel dimarhu. Ayreadza (ro: primitivism) lucrului fârî aradî eara limpidi. Canî nu ari ananghi di Bucureshti, iasti ca un fcior oarfîn. La 1928, ti lâhtârseai di  Bucureshti ca di unî lamnji. Iara unî mintâturî di hori adnati di anvârliga la un nucleu iu shedu arhondzâi. Aiestu câsâbă, în loc s-zuyrâpseascî hărli a popului român, scutea tu padi lipsa di aradî, chischineatsî, ideal shi oamini livendzî.
    La 1926, s-yiurtusirî 25 di ani di cându s-featsi  Tinerimea Artistică. Ama dzuua ei di amintari shi pâtigiuni fu nâinti di 1901, cându pictorii Kimon Loghi (armân), Ipolit Strâmbu, G Pătrașcu, Ștefan Popescu shi sculptorlu Fr. Storck erau  deadun la studii Paris, shi lî fitrusirî ideea ca s-adunî  tuts gionii artishtsî tu unî sutsatî. Cându s-turnarî România, apruchearî  pi altsî:  Verona, Vermont, Artachino, Grant, Spaethe, Mirea. Shi ashitsi adrarî marea sutsată Tinerimea Artistică,  tsi avea motto zboarâli: buni artishtsî, buni sots. Aiestî  hârioasî fratsilji tsînu multu chiro shi scoasi tu padi multi lucri mushati ti arta shi cultura românească. Nu era unî castă, tu ea  tuts erau egali, maxus artishtsâi gioni.
   Un capitol ahoryia iasti ti Mihai Eminescu, iu  George Murnu îl veadi ca un miracol, tsi silighea rimi ca niscânti firidz câtî nicurmari.
    George Murnu nu-l agârsheashti nitsi pi George Coșbuc, pi cari  îl cunushtea multu ghini, shi angrâpsi un capitol maxus ti el. Eara  anyiul românilor ditu Ardeal, tsi cu  puizia lui  caldî îl cânta dorlu, eroii, nâdia. Mâsturljia lui ti anami adră  capodoperi di tutî mushuteatsa:  Nunta Zamfirei, El Zorab, Moartea lui Fulger.
    Pisti ani shi ani, nu avea sî shtii Geoge Murnu,cî nipotlu a lui di frati,  Ion lucian Murnu, avea s-adarî agalmi ti doii,sh-ti  Eminescu sh-ti Coșbuc.
    Tu locu di bitsită, voi s-dzâcu câ aiestî carti ari dau numi. Pi câpachi di nafoarî iasti anyrâpsitu Păreri și sugestii, iara pi frândzâli di nâuntru ari numa Descătușare.  Cum s-agiumsi la aiestî catandisi (ro: situație) nî aspuni George Murnu:   Anvitsai cî mai fu  tipusitî unî lucrari cu idyea numă, Descătușare, shi alâxii di zori aiestu  titlu di pi câpachi, ama nu shi atsel di  pi câpachea di nâuntru  câtse era hâzâri tipusitî (ro:  Intre timp aflând că există o lucrare tipărită cu titlul de Descătușare,  am fost silit să schimb acest titlu de pe copertă, nu însă și cel de pe coperta internă, unde era deja tipărită).  Shi ashitsi s-amintă titlul Păreri și sugestii,  cari înji si pari a njia cî toarnî minduiarea chendrală  ditu carti câtî adghivâsitor tu unî lunjinî ma limpidzâtî shi ma mulacî di alantul titlu. Ideili al George Murnu  zuyrăpsescu ashi ghini chirolu modernu,  cî nu  ducheshtsî desi furî anyrâpsiti nâinti di 1928 ori aoaltadz.

Cornel Samara